MOENIE NIE LUI WEES MET JOU KONTANT NIE

by | Jul 1, 2023

‘n Rekordbedrag van R1.6 triljoen1 word tans in Suid-Afrikaanse spaarrekeninge en geldmark fondse gehou. Dit is ‘n aansienlike hoeveelheid geld wat tans konserwatief belê word. Op baie maniere weerspieël hierdie beweging van fondse die betekenisvolle onsekerheid wat beleggers in die gesig staar, beide in Suid-Afrika en ter wêreld.

Meeste beleggers hou vas aan hulle kontant met die hoop dat daar ‘n aantrelikke ingangspunt in markte op die horison is. Ongelukkig, soos geskiedenis ons al geleer het, is dit nutteloos om die beweging van markte te probeer voorspel. Beleggers vaar dikwels beter wanneer hulle gelei word deur hul gewilligheid en vermoë om risiko te neem wanneer hulle beleggingsbesluite neem, eerder as om gelei te word deur die nuutste nuusopskrifte of die jongste geopolitiese gebeurtenis.

Hoe vaar kontant tans as ‘n belegging in Suid Afrika?

Opbrengs verwagtinge van kontant is grootendeels ‘n funksie van die heersende vlak van rentekoerse. Die Suid Afrikaanse Reserwe Bank (SARB) se primêre monetêre beleidsdoelwit is prys stabiliteit en tweedens om gebalanseerde en volhoubare groei moontlik te maak. Die SARB
sal dus die vlak van die rentekoers aanpas na aanleiding van hulle huidige en toekomstige verwagting van inflasie, asook hul vooruitsigte vir die plaaslike ekonomie.

Na die ontdekking van Covid-19 in 2020 (wat gelei het tot streng inperkings in ekonomieë wêreldwyd), het die SARB rentkoerse aansienlik verlaag om ondersteuning aan die Suid Afrikaanse ekonomie te bied. Dit het gelei na ‘n verlaging in die repokoers tot 3.5% – die laagste
vlak in dekades. Dit het ‘n groot impak gehad op die opbrengs van kontant, veral in reële terme (na inflasie), soos gesien kan word uit die onderstaande grafiek.

Grafiek 1 | Suid Afrikaanse rentekoerse, inflasie en geldmark opbrengste

Met die heropening van ekonomieë en grense het inflasiedruk begin bou, wat meegebring het dat baie sentrale banke rentekoerse moes verhoog om hardkoppige hoë inflasie te bekamp. Suid-Afrika was in dieselfde boot, met die SARB wat die rentekoers sedert November 2021 met ‘n totaal van 4.25% verhoog het. Dit het die repokoers na 7.75% gebring – ‘n positiewe leidende aanduiding vir die toekomstige opbrengs vooruitsigte van geldmark fondse, soos aangedui deur die noue korrelasie tussen die repokoers en geldmark opbrengste in die bo-aangehaalde grafiek.

Ten spyte van inflasie wat gedaal het van die hoogtepunt wat dit bereik het in middel 2022, bly dit steeds baie hoog, met die jongste syfer van 7% soos einde Februarie (jaar-tot-jaar). Dit is beduidend bo die SARB se teikenperk van tussen 3% en 6% en beteken dat konserwatiewe
beleggings in kontant waarskynlik nie die historiese langtermyn werklike reële opbrengs van 2% wat deur hierdie beleggings gebied word, in die kort termyn sal behaal nie.

Hoekom is kontant nie ‘n goeie langtermyn beleggings-opsie nie?

Kontant is die perfekte bateklas om in te belê vir nabygeleë uitgawes of ‘n noodfonds. Dit het grootliks te doen met onderliggende eienskappe van kontant in vergelyking met ander bateklasse soos aandele, effekte of genoteerde eiendom. Beleggers in kontant het die voordeel van ‘n gelykmatige en stabiele opbrengsprofiel met baie min wisselvalligheid – al die noodsaaklike bestanddele vir daardie beleggers met korttermyn befondsing behoeftes.

Oor die lang termyn kan kontant egter die werklike opbrengsvooruitsigte van ‘n beleggingsportefeulje benadeel. Vir beleggers wat op soek is na langtermyn kapitaalgroei, is dit noodsaaklik om voldoende blootstelling aan groei-bates soos aandele te hê, asook blootstelling
aan effekte wat ‘n mate van stabiliteit aan ‘n portefeulje bring.

Die uiteenlopende eienskappe van die verskillende bateklasse is duidelik in die onderstaande grafiek, wat die opbrengs uitbeeld van Suid-Afrikaanse bateklasse oor die afgelope 20 jaar.

Grafiek 2 | Opgrengs van Suid Afrikaanse bate klasse oor die laaste 20 jaar

Wat duidelik is in die grafiek hierbo, is dat kontant ‘n gelykmatige en stabiele opbrengsprofiel bied. Oor die lang termyn word beleggers egter beloon met hoër opbrengste wanneer hulle in groei-bates belê en die risiko aandurf van bykomende wisselvalligheid.

Beleggings in groei-bates kan ‘n hobbelrige pad wees, soos blyk uit die terugslag in opbrengste van aandele en genoteerde eiendom tydens die wêreldwye finansiële krisis in 2007/2008 en die mark afname as gevolg van Covid-19 aan die begin van 2020. Nietemin is daardie beleggers wat deur hierdie twee markgebeure belê gebly het, beloon met goeie werklike opbrengste oor die lang termyn.

Om die prestasie van Suid-Afrikaanse bateklasse in ‘n ander formaat te wys, toon die onderstaande tabel die jaarlikse opbrengs van hierdie bateklasse, tesame met die standaardafwyking van opbrengste (‘n gewilde maatstaf vir risiko) vir elkeen:

Dit is duidelik te sien in die tabel dat kontant die minste wisselvallige bateklas is wanneer risiko gemeet word met behulp van ‘n maatstaf soos standaard afwyking. Nietemin is dit ook die bateklas wat die minste reële opbrengste sal lewer. Beleggers met die gewilligheid en vermoë om risiko te aanvaar moet dit oorweeg om te belê in ander bateklasse, insluitend aandele, effekte en genoteerde eiendom. Hierdie bateklasse bied beleggers die beste geleentheid om hul finansiële doelwitte te bereik en die afbrekende impak wat inflasie het op die groei van werklike welvaart te vermy.

Watter rol moet kontant speel in ‘n beleggingsportefeulje?

As multi-bate beleggers oorweeg Morningstar die vooruitsigte vir alle bateklasse wanneer portefuljes gebou word. Dit sluit die bateklasse hierbo in, soos aandele, effekte, genoteerde eiendom en kontant, in beide Suid Afrika en buitelandse markte.

Na ons mening, speel kontant ‘n belangrike rol in die strewe van beleggers om hulle finansiële doelwitte te bereik. Kontant verleen ‘n element van kapitaalbewaring aan ‘n portefeulje, veral in die geval van aansienlike mark wisselvalligheid in aandele- of effekte markte. Dit bied ook die geleetheid om ‘n opsie te kan uitoefen indien markte weg beweeg van hul onderliggende intrinsieke waarde.

Ten spyte van al die voordele wat kontant bied moet dit egter nie beskou word as ‘n metode om werklike welvaart te behou of groei nie. Dit moet ook nie gebruik word as ‘n wegkruipplek vir beleggers wat huidige marktoestande vrees weens negatiewe nuusopskrifte of geopolitiese
gebeure nie.

Hiestoriese opgrengs stel ten toon dat beleggings in groei bates die beste manier is om werklike welvaart oor tyd te behou en groei. Geduldige beleggers,wat gefokus is op tyd in die mark eerder as tydsberekening van die mark, sal wel beloon word met die beste beleggings resultate oor die lang termyn.

Risk Warnings
This commentary does not constitute investment, legal, tax or other advice and is supplied for information purposes only. Past performance is not a guide to future returns. The value of investments may go down as well as up and an investor may not get back the amount invested. Reference to any specific security is not a recommendation to buy or sell that security. The information, data, analyses, and opinions presented herein are provided as of the date written and are subject to change without notice. Every effort has been made to ensure the accuracy of the information provided, but Morningstar Investment Management South Africa (Pty) Ltd makes no warranty, express or implied regarding such information. The information presented herein will be deemed to be superseded by any subsequent versions of this commentary. Except as otherwise required by law, Morningstar Investment Management South Africa (Pty) Ltd shall not be responsible for any trading decisions, damages or losses resulting from, or related
to, the information, data, analyses or opinions or their use.

This document may contain certain forward-looking statements. We use words such as “expects”, “anticipates”, “believes”, “estimates”, “forecasts”, and similar expressions to identify forward-looking statements. Such forward-looking statements involve known and unknown risks, uncertainties and other factors which may cause the actual results to differ materially and/or substantially from any future results, performance or achievements expressed or implied by those projected in the forward-looking statements for any reason.

Morningstar Investment Management South Africa Disclosure
The Morningstar Investment Management group comprises Morningstar Inc.’s registered entities worldwide, including South Africa.
Morningstar Investment Management South Africa (Pty) Ltd is an authorised financial services provider (FSP 45679) regulated by
the Financial Sector Conduct Authority and is the entity providing the advisory/discretionary management services.
+ t: (0)21 201 4645 + e: MIMSouthAfrica@morningstar.com + 5th Floor, 20 Vineyard Road, Claremont, 7708.